Motor Konuşma Bozuklukları: Apraksi ve Dizartri nedir?
Beyinden gelen komutların dudak, dil ve nefese iletilip konuşmaya dönüşmesi gerekir. Motor konuşma bozukluklarında sorun sesleri bilmemek değil; beynin kaslara verdiği komutların ya da kasların hareket etme becerisinin sekteye uğramasıdır.
Apraksi motor planlamayı, dizartri ise konuşma kaslarının gücünü ve koordinasyonunu etkiler. Çocuklarda çocukluk çağı konuşma apraksisi, yetişkinlerde ise inme ya da nörolojik hastalıklara bağlı apraksi ve dizartri görülebilir.
Nasıl duyulur? Sık karşılaşılan örnekler
Apraksi
balonyerine şöyle duyulur:palon · malon · banon
Birey ne söyleyeceğini bilir ama motor planı başlatamaz. Kelimelerde her defasında farklı ses hataları yapabilir.
Dizartri
Kas güçsüzlüğü veya felç nedeniyle konuşmanın sarhoş gibi peltek, çok yavaş veya nefesli duyulmasıdır.
Hangi durumlarda başvurmalısınız?
- Aynı kelimeyi her söyleyişinde farklı hatalar yapıyor
- Konuşmaya başlarken ağız hareketini “arıyor” gibi görünüyor
- İnme veya nörolojik bir durum sonrası konuşması yavaşladı, bulanıklaştı
- Konuşurken nefesi yetmiyor, sesi giderek kısılıyor
Terapi sürecimiz
- 01
Motor planlama
Hareket dizileri tekrar, ritim ve görsel-dokunsal ipuçlarıyla sağlamlaştırılır.
- 02
Nefes ve ses desteği
Konuşma için gereken nefes kontrolü, ses şiddeti ve rezonans çalışılır.
- 03
Anlaşılırlık stratejileri
Konuşma hızı ve vurgu düzenlenerek günlük hayatta anlaşılırlık artırılır.
Sık sorulan sorular
Çocukluk çağı konuşma apraksisi ile gecikmiş konuşma arasındaki fark nedir?
Gecikmiş konuşmada dil gelişimi genel olarak geriden gelir. Çocukluk çağı konuşma apraksisinde ise asıl güçlük sesleri ve heceleri art arda üretmek için gereken motor planlamadadır. Aynı kelimede her seferinde farklı hatalar, uzun kelimelerde artan zorlanma ve ağız hareketini arama davranışı ayırt edici ipuçlarıdır.
Dizartri terapisinde neler çalışılır?
Kişinin ihtiyacına göre nefes desteği, ses şiddeti, rezonans, artikülasyon netliği ve konuşma hızı üzerinde çalışılır; günlük iletişimi kolaylaştıracak stratejiler öğretilir.