Artikülasyon ve Fonolojik Bozukluk Terapisi nedir?
Dilimizdeki sesleri (harfleri) tam ve doğru çıkarabilmek karmaşık bir kas koordinasyon işidir. Konuşma sesi bozukluğu yaşayan biri, bir ya da birden fazla sesi yanlış üretebilir, başkasıyla değiştirebilir ya da tamamen düşürebilir.
Çocuklar büyürken bazı sesleri geç öğrenebilirler; ancak bu durum belli bir yaştan sonra devam ediyorsa terapide ele alınır. Artikülasyon bozukluğunda sorun sesin motor olarak üretilmesindeyken, fonolojik bozuklukta çocuk seslerin kurallı kullanımında (ses örüntülerinde) zorlanır.
Nasıl duyulur? Sık karşılaşılan örnekler
Artikülasyon (Boğumlama)
arabayerine şöyle duyulur:ayaba
“R” yerine “Y” diyerek araba yerine ayaba demek veya “S-Z” seslerinde dilin diş arasına kaçması.
Fonolojik Süreçler
kediyerine şöyle duyulur:tedi
Kelime başındaki sesi düşürmek (kalem → alem) veya zor sesleri kolaya çevirmek (kedi → tedi).
Hangi durumlarda başvurmalısınız?
- Konuşması yaşıtlarına göre daha zor anlaşılıyor
- Belirli sesleri (r, s, ş, k, g) sürekli başka bir sesle değiştiriyor
- “S” ve “Z” seslerinde dili dişlerinin arasından görünüyor
- Kelimelerin baş ya da son seslerini düşürüyor
Terapi sürecimiz
- 01
Ses envanteri
Hangi seslerin hangi konumda (başta, ortada, sonda) zorlandığı tek tek belirlenir.
- 02
Doğru ses yerleşimi
Dil, dudak ve nefesin doğru konumu ayna, dokunsal ipuçları ve oyunlarla öğretilir.
- 03
Genelleme
Ses önce hecede, sonra kelimede, cümlede ve en sonunda günlük konuşmada kullanılır hale getirilir.
Sık sorulan sorular
Çocuğum “r” sesini söyleyemiyor, ne zaman endişelenmeliyim?
Seslerin edinim yaşı çocuktan çocuğa değişir; “r” gibi bazı sesler diğerlerinden daha geç oturabilir. Ancak okul çağına yaklaşan bir çocukta ses hataları sürüyorsa ya da konuşması yaşıtlarına göre belirgin şekilde zor anlaşılıyorsa değerlendirme yapılması önerilir.
Dil bağı artikülasyonu etkiler mi?
Bazı durumlarda dil hareketini kısıtlayan yapısal farklılıklar ses üretimini etkileyebilir. Değerlendirmede ağız içi yapılar ve dil hareketliliği incelenir; gerekirse ilgili hekime yönlendirme yapılır ve terapide dil hareketliliği çalışılır.
