Artikülasyon Bozukluğu Nedir? R, S, Ş Seslerini Söyleyemeyen Çocuklar

Dilimizdeki sesleri doğru çıkarabilmek dil, dudak, damak ve nefesin uyum içinde çalışmasını gerektiren karmaşık bir beceridir. Konuşma sesi bozukluğu olan bir çocuk bir ya da birden fazla sesi yanlış üretebilir, başka bir sesle değiştirebilir ya da tamamen düşürebilir.

Sık karşılaşılan örnekler

• “R” yerine “Y” demek: araba → ayaba
• “S” ve “Z” seslerinde dilin dişlerin arasına kaçması (peltek konuşma)
• Kelime başındaki sesi düşürmek: kalem → alem
• Arkada üretilen sesleri öne almak: kedi → tedi

Artikülasyon ve fonolojik bozukluk arasındaki fark

Artikülasyon bozukluğunda çocuk belirli bir sesi motor olarak üretmekte zorlanır; örneğin “r” sesini hiçbir kelimede doğru çıkaramaz. Fonolojik bozuklukta ise çocuk sesi çıkarabildiği halde dilin ses kurallarını kullanmakta zorlanır ve belirli ses gruplarını sistemli şekilde değiştirir. Bu ayrım, terapinin nasıl planlanacağını belirler.

Ne zaman değerlendirme gerekir?

Seslerin edinim yaşı çocuktan çocuğa değişir ve “r” gibi bazı sesler daha geç oturabilir. Ancak aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılması önerilir:

• 3 yaşından sonra konuşması yabancılar tarafından çoğunlukla anlaşılmıyorsa
• Okul çağına yaklaşırken ses hataları devam ediyorsa
• Çocuk konuşmasından dolayı üzülüyor ya da alay konusu oluyorsa
• Ses hatalarına okuma-yazma güçlüğü eşlik ediyorsa

Terapi nasıl ilerler?

Önce hangi seslerin hangi konumlarda zorlandığı belirlenir. Ardından sesin doğru yerleşimi ayna, dokunsal ipuçları ve oyunlarla öğretilir. Ses önce hece ve kelime düzeyinde, ardından cümle ve günlük konuşmada çalışılır. Evde yapılan kısa ve düzenli çalışmalar, kazanılan sesin günlük konuşmaya taşınmasını hızlandırır.