Kekemelik Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Ailelere Öneriler
Kekemelik nedir, normal akıcısızlıktan nasıl ayrılır, ne zaman terapi gerekir? Kekeleyen çocuğa nasıl davranılması gerektiğine dair ailelere pratik öneriler.
Dkt. Mustafa Güvenç5 dk okuma
Kekemelik, konuşmanın doğal akışının ses ya da hece tekrarları (k-k-kapı), uzatmalar (mmmerhaba) ve bloklarla kesintiye uğramasıdır. Çoğunlukla 2-5 yaş arasında, dil becerilerinin hızla geliştiği dönemde ortaya çıkar; ancak ergenlik ve yetişkinlikte de devam edebilir.
Normal akıcısızlık mı, kekemelik mi?
Okul öncesi dönemde birçok çocuk düşünürken kelime ya da cümle tekrarları yapar (“ben, ben, ben de gelicem”), “ııı” gibi dolgu sesleri kullanır. Bu tür akıcısızlıklar genellikle gerginlik içermez ve çocuk bunu fark etmez. Kekemelikte ise şu özellikler daha sık görülür:
- Kelimenin bir parçasının tekrarı: “ba-ba-ba-baba”
- Seslerin uzatılması: “ssssu ver”
- Sesin hiç çıkmadığı sessiz bloklar
- Konuşurken yüzde gerginlik, göz kırpma, baş ya da el hareketleri
- Takılacağı kelimelerden kaçınma, konuşmayı bırakma
Ne zaman bir uzmana başvurmalı?
- Takılmalar altı aydan uzun süredir devam ediyorsa
- Ailede kekemelik öyküsü varsa
- Çocuk konuşurken zorlanıyor, üzülüyor ya da konuşmaktan kaçınıyorsa
- Kekemelik 3,5 yaşından sonra başladıysa
Ailelere 7 öneri
- Çocuğunuz konuşurken sözünü kesmeyin ve cümlesini onun yerine tamamlamayın.
- Takıldığında göz temasını sürdürün; ne söylediğine, nasıl söylediğine değil içeriğe odaklanın.
- “Yavaş konuş”, “nefes al”, “baştan söyle” gibi uyarılardan kaçının.
- Kendi konuşmanızı biraz yavaşlatın ve cümleler arasında kısa duraklamalar verin.
- Gün içinde acelesiz, birebir konuşabileceğiniz kısa zamanlar ayırın.
- Aynı anda birden fazla soru sormak yerine çocuğa cevap vermesi için zaman tanıyın.
- Kekemelikten saklanacak bir şeymiş gibi değil, doğal ve sakin bir şekilde söz edin.
Terapide neler yapılır?
Küçük çocuklarda terapi çoğunlukla aileyle birlikte yürütülür ve konuşma ortamının düzenlenmesine odaklanır. Okul çağındaki çocuklar, ergenler ve yetişkinlerle ise akıcılık teknikleri, konuşma kaygısı ve kaçınma davranışları üzerinde çalışılır. Amaç yalnızca takılmaları azaltmak değil, kişinin konuşmaktan keyif alması ve kendini rahatça ifade edebilmesidir.
